Τι θα...πληρώσει η Ελλάδα αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κρατήσει χρόνια
Σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι κινείται το Brent, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς ροές πετρελαίου. Το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης σύγκρουσης επαναφέρει στο προσκήνιο το σενάριο μιας ενεργειακής κρίσης με διάρκεια, με τις επιπτώσεις να φτάνουν σταδιακά μέχρι την αντλία και το κόστος ζωής.
Το Brent έκλεισε την Πέμπτη στα 104,82 δολάρια το βαρέλι, παραμένοντας πάνω από το όριο των 100 δολαρίων, παρά την ημερήσια υποχώρηση των τιμών. Την ίδια ώρα, η κίνηση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, διατηρώντας την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας.
Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το ύψος των τιμών, αλλά και τη διάρκεια της διαταραχής. Η εμπειρία από την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έδειξε ότι ένα αρχικό γεωπολιτικό σοκ μπορεί να μετατραπεί σε μακροχρόνια αναστάτωση, επηρεάζοντας την παραγωγή, τις μεταφορές, τις τιμές και τελικά τους καταναλωτές.
Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Κρίσιμος παράγοντας για την πορεία της αγοράς παραμένει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα στοιχεία για τη ναυσιπλοΐα αποτυπώνουν το μέγεθος της διαταραχής. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, μόλις τέσσερα εμπορικά πλοία πέρασαν από τα Στενά την Πέμπτη, έναντι έξι την προηγούμενη ημέρα και μέσου όρου 16 πλοίων ημερησίως το προηγούμενο δεκαήμερο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ασκούν εκ νέου ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Παράλληλα, επισημαίνει ότι εάν οι περιορισμοί στις ροές του Κόλπου συνεχιστούν και τα εμπορικά αποθέματα μειώνονται, η αγορά ενδέχεται να χρειαστεί υψηλότερες τιμές και περαιτέρω περιορισμό της ζήτησης προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία.
Τα σενάρια για το Brent
Η πορεία του Brent παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της σύγκρουσης και κυρίως με το κατά πόσο θα αποκατασταθούν οι μεταφορές μέσω του Ορμούζ.
Οι εκτιμήσεις των αναλυτών διαφέρουν σημαντικά, καθώς εξαρτώνται από τη διάρκεια και την ένταση των διαταραχών. Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, η αγορά θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη υψηλότερες τιμές, εάν περιοριστούν περαιτέρω οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, πρόκειται για σενάρια και όχι για βεβαιότητες. Η τελική πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από την παγκόσμια ζήτηση, την παραγωγή εκτός Μέσης Ανατολής, τα διαθέσιμα αποθέματα και την ικανότητα των παραγωγών να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών.
Η αγορά πετρελαίου δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα
Η εικόνα που δίνουν οι διεθνείς οργανισμοί δείχνει ότι η ενεργειακή αγορά χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει σε συνθήκες πριν από την κρίση.
Στην τελευταία του έκθεση, ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα παραμείνει επηρεασμένη από τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή, ενώ οι περιορισμοί στις ροές μέσω του Ορμούζ εξακολουθούν να επηρεάζουν τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση.
Από την πλευρά της, η αμερικανική Energy Information Administration εκτιμά ότι οι περιορισμοί στις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή θα διατηρηθούν μέχρι το τέλος του έτους, με την παραγωγή της περιοχής να παραμένει κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα έως το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Η εκτίμηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι ακόμη και στην περίπτωση σταδιακής αποκλιμάκωσης, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση.
Τι σημαίνει η κρίση για την Ελλάδα
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην ελληνική αγορά καυσίμων. Η άνοδος της διεθνούς τιμής του πετρελαίου μεταφέρεται σταδιακά στις τιμές της βενζίνης και του diesel, ενώ παράλληλα αυξάνει το κόστος μεταφοράς και διανομής.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της μεγάλης εξάρτησης από τις οδικές μεταφορές, αλλά και του κόστους μετακίνησης προϊόντων και επιβατών προς τα νησιά.
Μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών δεν επηρεάζει μόνο τον οδηγό που γεμίζει το ρεζερβουάρ του. Το αυξημένο κόστος καυσίμων περνά σταδιακά στις μεταφορές, στα logistics, στην αγροτική παραγωγή και στις επιχειρήσεις, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Το κρίσιμο τεστ του πετρελαίου θέρμανσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς η αγορά εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, το κόστος θέρμανσης θα αποτελέσει μία ακόμη σημαντική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου η χρήση πετρελαίου παραμένει διαδεδομένη.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο πού θα φτάσει το Brent τις επόμενες ημέρες. Είναι για πόσο χρονικό διάστημα θα παραμείνει η διεθνής αγορά σε καθεστώς περιορισμένης προσφοράς και αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Από το πετρέλαιο στον πληθωρισμό
Η μεγαλύτερη ανησυχία για την οικονομία είναι ότι μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων.
Το αυξημένο κόστος ενέργειας επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και, όσο παραμένει υψηλό, αυξάνει την πιθανότητα μέρος του κόστους να μετακυλιστεί στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών.
Για τα ελληνικά νοικοκυριά, επομένως, το τελικό αποτύπωμα μιας παρατεταμένης κρίσης δεν θα περιοριζόταν στην τιμή της βενζίνης. Θα μπορούσε να επηρεάσει μεταφορές, θέρμανση, τρόφιμα, τουρισμό και το συνολικό κόστος λειτουργίας της οικονομίας.
Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια κρίσιμη περίοδο. Η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και η δυνατότητα αποκατάστασης των διεθνών ροών θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό εάν η σημερινή αναστάτωση θα παραμείνει ένα έντονο αλλά προσωρινό σοκ ή θα εξελιχθεί σε μια νέα, παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
